Sosyal Yardım Platformu

2019 Engelli Hakları ile İlgili Soru ve Cevapları

2019 Engelli Hakları ile İlgili Soru ve Cevapları

Engelli vatandaşlara tanınan haklar ile ilgili olarak yanıtları merak edilen sorular, internet platformu üzerinde de sık sık araştırma konusu olmaktadır. Engelli vatandaşların sosyal yaşamlarında daha fazla haktan yararlanabilmeleri ve toplum içinde çok daha iyi koşullar altında yaşamlarını devam ettirebilmeleri adına, devletin resmi kurumları aracılığıyla engelli vatandaşlara birtakım haklar tahsis edilmektedir. Bu bağlamda gündeme gelen engelli hakları ile ilgili olarak yanıtları en çok merak edilen önemli soruları yazımızın devamında bulabilirsiniz.

Engelli Hakları Kapsamında Engellilik İndirimi Nedir?

Engelli haklarından biri olan engellilik indirimi, pek çok vatandaşımız tarafından merak konusu yapılan bir uygulamadır. Engellilik indirimi ülkemizde engelli raporu ile belirlenen ve çalışma gücü kayıp oranı en az %40 ve üzerinde olan engelli vatandaşların yararlanabildiği sosyal bir haktır. Bu hakka göre söz konusu kriterlere uygun olan engelli vatandaşların ücret veya kazançlarına, sahip oldukları mevcut derecelere göre belirlenen indirim uygulanması mümkün olmaktadır. Engellilik indiriminde göz önünde bulundurulan engel dereceleri ve sıralamaları şu şekilde gündeme gelmektedir:

  • Çalışma gücünü en az %80 oranında yitirmiş olanlar birinci derece engelli,
  • Çalışma gücün en az %60 oranında kaybetmiş olanlar ikinci derece engelli,
  • Çalışma gücünü en az %40 oranında kaybetmiş olanlar ise üçüncü derece engelli olarak kabul edilmektedir.

Engellilik İndiriminden Kimler Yararlanabilir?

Engellilik indiriminden yararlanmak isteyen engelli vatandaşlar, ilgili kanunda bulunan hükümlere göre şu şekilde belirlenmiştir:

  • Engelli ücretli (hizmet erbabı)
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi veya kişiler bulunan ücretli (hizmet erbabı)
  • Engelli serbest meslek erbabı
  • Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi veya kişiler bulunan serbest meslek erbabı
  • Basit usule göre vergilendirilen engelli vatandaşlar

Bu noktada 222. Seri numaralı Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde yer alan hükümlere göre bakmakla yükümlü olan kişi; anne, baba, eş, çocukları ve vasi tayin edilen kardeşten oluşmaktadır.

Engellilik İndirimi Uygulamasının Faydaları Nelerdir?

Engellilik indirimi uygulamasının avantajları, engelli sayılan çalışan vatandaşların çalışma gücü kayıplarına göre belirlenen oranlarda almış olduğu indirimleri kapsamaktadır. Bu bağlamda, yukarıda belirtmiş olduğumuz gibi;

  • Birinci derece engelli vatandaşlar 2019 yılı itibarıyla 1200 TL
  • İkinci derece engelli vatandaşlar 2019 yılı itibarıyla 650 TL
  • Üçüncü derece engelli vatandaşlar 2019 yılı itibarıyla 290 TL

engellilik indirimi uygulamasından yararlanabilmektedir. Bununla birlikte engelli sayılan ücretli vatandaşın aylık matrahına girecekleri derecelere göre en az %15, serbest meslek erbabında ve basit usulde vergilendirilenlerde ise yıllık kazançlarında en az %15 katkı sağlanmaktadır.

Engellilik İndiriminden Yararlanmak İçin Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Engelli indirimden faydalanmak için yapılması gerekenler, hak sahibi olan engelli vatandaşların dilekçe ve aşağıda belirttiğimiz belgelerle birlikte ilgili devlet kurumlarına başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Engellilik indiriminde söz konusu resmi kurum ve kuruluşlarda talep edilen belgeler şunlardan oluşmaktadır:

  • Engelli ücretlinin çalıştığı işyerinden alınan hizmet erbabı olduğunu gösterir belge
  • C kimlik numarası
  • Yönetmeliğe uygun olarak alınan Sağlık Kurulu Raporu aslı veya noter tasdikli örneği

Bununla birlikte bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan vatandaşların, engellilik indiriminden yararlanabilmeleri için talep edilen evraklarda da benzer şekildedir. Buna göre; ücretlinin çalıştığı iş yerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile hem kendisinin hem de bakmakla yükümlü olduğu engelli vatandaşın T.C kimlik numarası ve engelli kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösterir resmi belge olması gerekmektedir.

Engellilerin İşe Yerleştirilme İşlemleri Nasıl Yapılmaktadır?

Engelli vatandaşların işe yerleştirilme işlemleri, devletin resmi kurumu olan Devlet Personel Başkanlığı tarafından resmi yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılmaktadır. Bu bağlamda engelli kadrosuna devlet memuru olarak atanmak isteyen engelli vatandaşların öncelikle başkanlık tarafından düzenlenen merkezi sınava girip başarılı olmaları gerekmektedir. Bununla birlikte engelli vatandaşların devlet memuru olabilmesi için önemli rol oynayan sınav duyurusu, yine Devlet Personel Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Engelli vatandaşların gerek Resmi Gazete’den gerekse de istihdam edilecek olan kurumun resmi internet sitesi üzerinden ilanları takip etmesi gerekmektedir.

Öte yandan işçi olarak devlet kurumlarında çalışmak isteyen engelli vatandaşlar ise Türkiye İş Kurumu’na tabi olmaktadır. Engelli vatandaşların İŞKUR üzerinden yapılacak olan ilanları kurumun resmi internet sitesi üzerinden takip etmeleri veya şahsen Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerine giderek takip etmeleri gerekmektedir.

İşyerlerinin Engelli Çalıştırma Zorunluluğu Uygulaması Nedir?

İşyerlerinin engelli çalıştırma zorunluluğu uygulaması, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre yapılan düzenlemeler akabinde yürürlüğe geçirilmiştir. Bu bağlamda işverenlerin; elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektöre bağlı işyerlerinde %3 oranında engelliyi istihdam etmeleri zorunludur. Bununla birlikte kamuya bağlı işyerlerinde ise söz konusu uygulama, %4 özürlü ev %2 eski hükümlü işçi şeklinde uygulanmaktadır. Özel sektör ve kamuda faaliyetlerine devam eden işyerlerinin, belirlenen oranlarda işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır.

Engelli İşçilerin Sigorta Primlerinin Ne Kadarı Devlet Tarafından Karşılanır?

Engelli işçilerin sigorta primlerinin devlet tarafından karşılanan oranı, söz konusu engelli indiriminden yaralanan vatandaşların çalıştığı işyerlerine göre değişiklik göstermektedir. Nitekim özel sektörde faaliyetlerini sürdüren bir işyerinde çalıştırılan engelli vatandaşların sigortalarında belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı devlet tarafından karşılanmaktadır.

Bunun yanında kontenjan fazlası engelli çalıştıran işletmelerde yani yükümlü olmadıkları halde kendi inisiyatifleri doğrultusunda engelli vatandaşları çalıştıran işverenlerin de bu şartlar altında çalıştırdıkları her bir engelli için ayrı hesaplama yapılmaktadır. Dolayısıyla işverenlerin mevcut şartlar altında yükümlü olmadıkları halde çalıştırdıkları engelli vatandaşların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanana sigorta primine ait işveren hisselerinin %50’si devlet tarafından karşılanmaktadır.

İşyerinde Engellilere Yönelik Nasıl Düzenlemeler ve Haklar Bulunmalıdır?

İşyerlerinde engelli çalıştıran işletmelerin yapması gereken düzenlemelerin başında şu uygulamalar yer almaktadır:

  • İşyerlerinde bulunan çalışma şartlarını, engelli çalışanların işlerini kolaylaştıracak şekilde hazırlamak
  • Engelli çalışanların sağlıkları konusunda gerekli tedbirleri almak
  • Engelli çalışanların kendi mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalışmalarını sağlamak
  • Engelli çalışanların işyerleri ile ilgili bil ve yeteneklerini geliştirici önlemler almak
  • Engelli vatandaşların sağlıklı ve performanslı bir şekilde çalışabilmeleri için gerekli araç ve ekipmanları sağlamak

Bununla birlikte engelli vatandaşların uygun koşullarda çalışmaya başlangıç ve bitiş sürelerinin de engelleri durumuna göre belirlenmesi gerekmektedir.

Engelli Çocuğu Bulunan Çalışan Anneler Erken Emekli Olabilir Mi?

5510 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemelere göre başka birisinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuk sahibi olanların, 1.10.2008 tarihinden sonraki prim ödeme günlerinin ¼’ü, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenmektedir. Bu uygulama sayesinde özürlü veya engelli çocuğu bulunan kadınların erken emekli olabilmesi sağlanmaktadır.

Engelli Aylığı Nedir, Kimlere Verilir?

Toplum genelinde emekli aylığı olarak adlandırılan ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Primsiz Ödemeler Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen maaş uygulaması, üç aylık olacak şekilde hak sahiplerine ödenmektedir. Kişinin engel oranına göre aylık miktarı değişiklik gösterebilmektedir. Bu bağlamda emekli engelli aylığı alma konusunda hak sahibi olarak görülen vatandaşların;

  • Türk vatandaşı olması
  • Ekonomik yoksunluk içinde bulunması
  • 18 yaşından büyük engelli birey olması
  • Kanunen bakmakla yükümlü olduğu 18 yaşından büyük engelli bireyi olması

şartlarını yerine getirmesi gerekmektedir.

Baltazar (Balthazard) Formülüne Engelli Raporu Hesaplama

SGK Engelli Raporu Sorgulama Nasıl Yapılır, Nereden Öğrenilir?

Engelli Araç Alımı İçin Gerekli Evraklar Nelerdir?

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.