SGK

Evde Fason İşçilere Sigorta Zorunluluğu Var mı?

Evde fason işçiler için sigorta yaptırmak düzenlenen yasalara göre zorunludur. Fason olarak çalışan işçiler 5510 sayılı kanun kapsamında 4A kapsamında sigortalı olmaktadır. Fason işçi kapsamında çalışan ev hanımları, dikiş ya da boncuk yapan kişiler, makale yazarı olarak evden çalışan kişiler için sigorta zorunluluğu bulunmaktadır. Fason olarak çalışan işçiler şayet:

  • İşin görülmesi,
  • Ücretin ödenmesi,
  • Zamana bağlı çalışma,
  • Bağımlılık unsuru kapsamında çalışıyorsa sigortalı olması zorunludur.

Bağımlılık unsuru ya da bahsi geçen 5 unsurdan biri eksikse, bu durumda sigortalılık söz konusu olmamaktadır. Ancak kişi düzenli olarak çalışıyor, ödemesini alıyorsa bu durumda 5510 sayılı kanun kapsamında 4A sigortalı olarak çalıştırılması gerekmektedir. Evde fason işçilere sigorta zorunluluğu bu sebeplerle bulunmaktadır.

Ev Hizmetlerinde Çalışanların Hakları Nelerdir?

Ev hizmetinde çalışanların yasal hakkı 2019 itibari ile yeniden düzenlenmiştir. Evden çalışma yöntemi ile para kazanan kişilerin de işveren tarafından karşılanması gereken yasal hakları bulunmaktadır. Buna göre ev hizmetlerinde çalışan kişiler 4857 İş Kanunu kapsamında ‘’genel hizmet sözleşmesi’’ yasasına göre değerlendirilmektedir. Ev hizmetleri kapsamında aylık 10 günden daha fazla çalışan kişiler, sigortalı olarak çalıştırılmalıdır. Şayet kişi 10 günden daha az çalışıyorsa, buna göre 10 gün part time sigorta yapılarak çalıştırılmaları gerekmektedir.

Ev Hizmetlerinde Bir Ayda 10 Günden Daha Fazla Çalışanların Sigortası

Ev hizmetlerinde çalışanların sigortası 5510 sayılı kanun kapsamında değerlendirilir. Bir ay içinde evden 10 günden fazla hizmet veren kişiler için 4A kapsamında sigorta yaptırılması işverenler tarafından zorunludur. Buna göre işveren, işçisinin çalışmaya başladığı günden itibaren ikamet ettiği Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvuru yaparak kişiyi sigortalı şekilde çalıştırmak durumundadır. Buna göre evden çalışan kişilerin:

  • %20 uzun vadeli sigorta kolları
  • %12,5 genel sağlık sigortası
  • %2 iş kazası ve meslek hastalıkları sigorta primleri
  • %3 işsizlik sigorta primleri işveren tarafından ödenmelidir.

Ev hizmetlerinde çalışarak düzenli ödeme alan kişilerin sigortasının yapılması işverenlerin yasal zorunluluğu iken, işçilerin işlerini belirlenen zaman ve tarihte teslim etmesi de aynı şekilde zorunlu olmaktadır.

Ev Hizmetlerinde Çalışan Kişilerin Kıdem ve İhbar Tazminatı Hakkı Bulunur mu?

Ev hizmetlerinde çalışanların yasal hakları arasında kıdem ve ihbar tazminat hakkı bulunmamaktadır. Kıdem ve ihbar tazminatı alabilmek için 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışmak gerekmektedir. Ev hizmeti gören işçiler 4857 sayılı kanun kapsamında çalışmamaktadır. Bundan dolayı da kıdem tazminatı ya da ihbar tazminatı hakkı söz konusu değildir. Fakat evden çalışan işçi ve işveren arasında iş sözleşmesi yapılmışsa ve sözleşme kapsamında kıdem ve ihbar tazminat hakları yer alıyorsa, sözleşmeye göre işçinin kıdem ve ihbar tazminat hakkı bulunmaktadır. Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin yıllık izin hakkı bulunmaktadır. Bir sene çalışmış olan kişilere en az 2 hafta olmak üzere ücretli izin verilmesi yasal bir zorunluluktur.

Parça Başı Çalışana Sigorta Yapılması Gerekir mi?

Parça başı çalışan kişilere sigorta yapılması zorunludur. Evde fason olarak çalışarak ale ekonomisine katkı sağlayan kişiler, sigortalı olarak çalıştırılmalıdır. Buna göre İş Sözleşmesi kapsamında işçi şayet işverene bağımlı olarak çalışıyor ve aylık şekilde maaş alıyorsa, mutlaka sigortasının işveren tarafından yapılması gerekmektedir. İşçi eğer emeğini her gün düzenli olarak işverenine sunuyorsa ve düzenli olarak çalışıyorsa, şverenin sigortasını yapması yasal bir zorunluluktur. Evde fason işçilere sigorta zorunluluğu olmasına rağmen kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakkı olmadığı da bilinmelidir.

Çalışmayan Kadınların Emekli Olma Şansı Bulunur mu?

Çalışmayan kadınlarda emeklilik hakkı bulunmamaktadır. Ev hanımları, belirli bir şartı tamamladıktan sonra emeklilik hakkı elde edebilir ve emekli maaşı almaya hak kazanabilir. Buna göre:

  • Ev hanımlarının emeklilik hakkı elde etmesi evden çalışıyor bile olsa bir ay içinde 10 günden daha fazla çalışması gerekmektedir. Bu durumda işverenlerin sigorta yapması gerekmektedir.
  • Şayet ev hanımı emeklilik elde etmek istiyorsa bu durumda isteğe bağlı sigortalılık şartından faydalanmak gerekmektedir. Bunun için en yakın Sosyal Güvenlik Kurumu Müdürlüğü’ne başvuru yapılması gerekmektedir.
  • İsteğe bağlı sigortalılık kapsamında kişinin aylık olarak ödeyeceği en düşük miktar ise brüt asgari ücretin yüzde 32’si olmaktadır.

Fason İşlerde Muhasebe İşlemleri Nasıl Uygulanır?

Fason işlerde muhasebe uygulamaları fason iş yaptıran kişilere fason iş bedellerine ilişkin olarak KDV’nin ikide birini fasona iş yapan kişiye ödemesi gerekmektedir. Bu noktada 2 numaralı KDV’si şeklinde beyan ederek ödemesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra kişiler beyanname verip vergilerini ödedikten daha sonra tahakkuk fişi ile beraber, ödemeyi göstermeli ve vergi dairesinden ‘’Alındı’’ fotokopisini kaşeletmelidir. Ardından bu belgeler fason iş yapanlara verilmelidir. Fason işlerde muhasebe işlemleri uygulanırken:

  • İş kapsamında çalışan sayısı,
  • İşin kapasitesi ve büyüklüğü,
  • Kullanılan malzemeler ve fiyatları,
  • İşin kazancı gibi detaylar KDV bölümünde belirleyici olmaktadır.
  • KDV oranları her sene artmakla beraber kullanılan malzemelere göre de değişmektedir.

Fason İşçilik KDV Oranı

Fason işçilikte KDV tutarları KDVK 49 sayılı olan KDV sirküleri kapsamında değerlendirilmiştir. Buna göre tüm fason işlerde KDV tutarları %8 olarak belirlenmiştir. Fason tekstil ve konfeksiyon işleri kapsamında yapılan tüm işlemler için %8 oranında KDV hesaplanması ile beraber ikide bir oranında da tevkifat uygulanması gerekmektedir. Öte yandan yapılan işlerin büyüklüğüne göre KDV oranlarının yüzde 18’e çıkması da mümkündür.

Ev Hizmetlerinde Çalışan İşçilerin Ücretinden Gelir Vergisi Kesintisi Olur mu?

Ev hizmetinde çalışanlardan gelir vergisi kesintisi 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında yapılmaktadır. Buna göre damga vergisi kesintileri yapılmaktadır. Bunun dışında herhangi bir kesintisi söz konusu değildir. Bunun dışında ev hizmetlerinde görev alan kişilerin ücretlerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaz. Bundan dolayı da Asgari Geçim İndirimi ödemeleri de yapılmamaktadır. Bunun dışında çalışma izninin olması şartı ile evde yabancı işçiler de çalıştırılabilmektedir. Yabancı uyruklu işçilerin ayda 10 günden daha az ev hizmetlerinde çalışması da mümkün olmamaktadır. Bunun yanı sıra yapılan tespitlerde bir ayda 10 günden daha az yabancı işçi çalıştığı tespit edilirse bu durumda bu işçiler de aylık on günden daha fazla çalışan işçiler ile aynı sigorta ödemesin almak durumundadır. Bunun yanı sıra Borçlar Kanunu 434. Maddesine göre evden çalışan kişilerin hizmet sözleşmesinin kötüye kullanılarak sona erdirilmesi durumunda işveren fesih bildirim süresine ait ücretin 3 katı tutarında da ödeme yapmakla yükümlü olmaktadır. Evde fason işçilere sigorta zorunluluğu bu durumda:

  • Evden işçi çalıştırma durumunda yasal olarak sigorta zorunluluğu bulunmaktadır.
  • İşveren tarafından yapılan sigorta kişinin bir ayda on günden daha az ya da daha çok çalışmasına göre farklı şekillerde yapılmaktadır.
  • Yabancı uyruklu fason çalışanların sigortaları aylık on günden daha az çalışmalarına rağmen bir aylık olacak şekilde yapılmalıdır.
  • Ev hizmetlerinde çalışan kişilerin de her hafta ücretli izne ve yıllık ücretli izin yapmaya hakkı bulunmaktadır.

SGK Teşvik ve Destek Mahsupları Nasıl Yönetilir?

İş Yerinin Devri, Değişmesi ve Birleşmesi İşçinin Kıdemini Etkiler mi?

15 Yıl ve 3600 Günle Kıdem Tazminatı Alanlar Başka Yerde Çalışabilir Mi?

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu